Mustafa Kemal Atatürk’ün Hayatı (1881–1938)
Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu, ilk Cumhurbaşkanı ve Türk milletinin çağdaşlaşma yolundaki en büyük önderidir. Askerî dehası, siyasi liderliği ve gerçekleştirdiği köklü reformlarla yalnızca Türk tarihini değil, dünya tarihini de etkilemiştir.
Doğumu ve Ailesi
Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selanik’te (bugün Yunanistan sınırları içinde) doğmuştur. Babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde Hanımdır. Babasının vefatından sonra annesiyle birlikte zorlu bir çocukluk geçirmiş, bu durum onun erken yaşta olgunlaşmasına katkı sağlamıştır.
Mustafa Kemal, küçük yaşlardan itibaren disiplinli, sorgulayıcı ve lider ruhlu bir kişilik sergilemiştir.
Eğitim Hayatı
İlk öğrenimine Mahalle Mektebinde başlamış, daha sonra Şemsi Efendi Okuluna geçmiştir. Bu okul, modern eğitim anlayışıyla Mustafa Kemal’in düşünce dünyasının şekillenmesinde önemli rol oynamıştır.
Askerî eğitime yönelerek:
-
Selanik Askerî Rüştiyesi
-
Manastır Askerî İdadisi
-
İstanbul Harp Okulu
-
Harp Akademisi
okullarında öğrenim görmüş ve 1905 yılında Kurmay Yüzbaşı olarak mezun olmuştur. Bu dönemde özgürlük, vatan ve millet kavramları düşünce dünyasının merkezine yerleşmiştir.
Askerî Hayatı ve İlk Görevleri
Mustafa Kemal, askerî görevine Şam’da başlamıştır. Daha sonra:
-
Trablusgarp Savaşı
-
Balkan Savaşları
-
Çanakkale Savaşı
gibi kritik cephelerde görev almıştır.
Çanakkale Savaşı (1915)
Çanakkale’de gösterdiği üstün başarıyla tüm dünyada tanınmıştır.
“Ben size taarruzu değil, ölmeyi emrediyorum” sözü bu savaşta tarihe geçmiştir. Bu zafer, onun liderlik yeteneğini ortaya koymuş ve Türk milletinin kaderini değiştirmiştir.
Kurtuluş Savaşı ve Milli Mücadele
Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan sonra vatan toprakları işgal edilmeye başlanmıştır. Mustafa Kemal, 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkarak Kurtuluş Savaşı’nı başlatmıştır. Bu tarih, Türk milletinin yeniden dirilişinin simgesi olmuştur.
Önemli Aşamalar:
-
Amasya Genelgesi
-
Erzurum ve Sivas Kongreleri
-
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılması (23 Nisan 1920)
-
Sakarya Meydan Muharebesi
-
Büyük Taarruz (26 Ağustos 1922)
Bu mücadele sonucunda Türk milleti bağımsızlığını kazanmıştır.
Cumhuriyetin İlanı
29 Ekim 1923’te Türkiye Cumhuriyeti ilan edilmiş, Mustafa Kemal Atatürk oy birliğiyle ilk Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Cumhuriyet, halkın egemenliğini esas alan yeni bir yönetim anlayışını temsil etmiştir.
Atatürk İnkılapları ve Reformları
Atatürk, Türkiye’yi çağdaş medeniyetler seviyesine çıkarmak için birçok alanda reform yapmıştır:
Siyasi Reformlar
-
Saltanatın kaldırılması
-
Halifeliğin kaldırılması
-
Cumhuriyet yönetimi
Hukuk Alanında
-
Medeni Kanun
-
Laiklik ilkesi
-
Kadınlara seçme ve seçilme hakkı
Eğitim ve Kültür
-
Tevhid-i Tedrisat Kanunu
-
Harf İnkılabı
-
Türk Dil ve Tarih Kurumları
Toplumsal Alanda
-
Kılık kıyafet düzenlemeleri
-
Soyadı Kanunu
-
Kadın-erkek eşitliği
Atatürk’ün Kişiliği ve Düşünce Yapısı
Atatürk;
-
Akılcı
-
Bilimsel
-
İleri görüşlü
-
Halkçı
-
Barışçıl
bir liderdi.
“Yurtta sulh, cihanda sulh” sözü onun dış politika anlayışını özetler.
Hastalığı ve Vefatı
Mustafa Kemal Atatürk, uzun süren bir hastalık döneminin ardından 10 Kasım 1938’de, İstanbul Dolmabahçe Sarayı’nda hayata gözlerini yummuştur. Ölümü, Türk milletini derin bir yasa boğmuştur.
Naaşı bugün Anıtkabir’de bulunmaktadır.
Atatürk’ün Türk Milleti İçin Önemi
Atatürk, yalnızca bir asker veya devlet adamı değil; bir milletin kaderini değiştiren liderdir. Onun bıraktığı miras, çağdaş, bağımsız ve güçlü Türkiye idealidir.
